Sapka i katar

Zdrowe dzieci oddychają zasadniczo tylko przez nos. Niedrożność nosa, bez względu na przyczynę, powoduje znaczne utrudnienie oddychania, a jest szczególnie źle tolerowana przez niemowlęta ze względu na stosunkowo duży język, który wypełnia prawie całą jamę ustną. Przewody nosowe u dzieci, zwłaszcza u niemowląt, są wąskie, co w przypadku niewielkiego nawet obrzęku błony śluzowej łatwo doprowadza do niedrożności. Sapka jest określeniem ogólnym stosowanym w przypadku utrudnionego oddychania przez nos u noworodków i młodszych niemowląt. Określana jest przez rodziców jako chrobotanie, furczenie, świstanie w nosku. Związana z obrzękiem błony śluzowej, mylnie traktowana jako katar. Przedłużająca się sapka może być wyrazem nietolerancji pokarmowej i wymaga konsultacji specjalisty. W postępowaniu doraźnym zalecamy nawilżanie powietrza oraz błony śluzowej nosa.

Katar jest objawem nieżytu (zapalenia) błony śluzowej nosa, a cechą charakterystyczną jest wydzielina. Ze względu na przyczynę wyróżniamy nieżyt nosa infekcyjny, alergiczny oraz wywołany innymi czynnikami. U małych dzieci najczęściej mamy do czynienia z katarem infekcyjnym, wraz z wiekiem dzieci rośnie częstość występowania kataru pochodzenia alergicznego. Podczas infekcji błona śluzowa przestawia się na funkcję obronną, jej naczynia krwionośne rozszerzają się, błona śluzowa nabrzmiewa, co utrudnia oddychanie. Poprzez nadmierną produkcję śluzu organizm próbuje wypłukać wirusy, które najczęściej są przyczyną zapalenia błony śluzowej nosa, czyli kataru. Niemowlęta i małe dzieci zapadają na katar nawet do kilkunastu razy rocznie. Tak niestety zdarza się, ponieważ system immunologiczny dziecka nie jest jeszcze dostatecznie dojrzały i w ten sposób reaguje na kontakt z drobnoustrojami. W 90 % przyczyną kataru są wirusy, których obecność w powietrzu jest powszechna szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Staramy się temu zapobiec przede wszystkim przez ograniczenie kontaktu dzieci z osobami chorymi.

Katar, który dla dorosłych jest nieprzyjemną dolegliwością, dla niemowląt i małych dzieci jest poważnym problemem. Gdy błona śluzowa obrzmiewa szybko prowadzi do niedrożności nosa i kłopotów z oddychaniem. Ponieważ niemowlęta nie potrafią oddychać przez usta skazane są na wciąganie powietrza przez zatkany nos. Zatkany nos z kolei utrudnia przyjmowanie pokarmów szczególnie u niemowląt karmionych piersią, a dodatkowo znacznie zakłóca sen dziecka. Początkowo, gdy wydzielina z nosa jest jasna, wodnista lub śluzowa naszym zadaniem jest udrożnienie nosa. W tym celu stosujemy roztwór soli fizjologicznej lub wody morskiej tak, aby nos oczyścić z śluzu, a przed snem można podawać środki obkurczające błonę śluzową, co znacznie poprawi samopoczucie naszego dziecka. Stosowanie tych środków zmniejsza ryzyko wtórnych nadkażeń bakteryjnych, ułatwia oddychanie oraz wentylację ucha środkowego i zatok. Pamiętać jednak należy, aby stężenie preparatu było odpowiednie do wieku dziecka, a jego stosowanie powinno ograniczyć się do 3-4 dni. Najpoważniejsze komplikacje wywołane są przez bakterie, które bytują w naszym organizmie, ale dopiero stan infekcji kataralnej osłabiając siły obronne błony śluzowej nosa może stworzyć warunki do szybszego ich namnażania i przenikania do sąsiadujących z nosem „przestrzeni” tj. gardła, ucha środkowego czy zatok, dlatego przedłużający się katar wymaga konsultacji z lekarzem.